Artikelen

Hulporganisaties in Oekraïne: hoe is het nu met hen?

In februari 2022 viel Rusland buurland Oekraïne binnen. Er volgde chaos, verlies, angst en terreur. Afgelopen seizoen kwamen er meerdere goede doelen praten over wat zij deden voor de mensen uit Oekraïne. Nu, een aantal maanden later, kijken wij hoe het gaat met alle projecten.

TakeCareBNB

Eveline Haverlag en Paul Toonen van TakeCareBNB kwamen afgelopen seizoen langs om te vertellen over hun werk voor vluchtelingen uit Oekraïne. Zij namen toen 4 Oekraïense vluchtelingen in huis en vertelde over hoe dat ging. Ze blikken nu terug op de ontwikkelingen sinds toen. “We hebben inmiddels zo’n 1.000 mensen aan onderdak geholpen voor drie maanden bij gasthuishoudens,” vertellen ze ons. “Dat zijn deels mensen die uit Oekraïne komen en deels mensen die een vervangende plek zoeken, nadat ze drie maanden bij een ander gasthuishouden hebben gelogeerd. We staan klaar om meer matches te maken.”

Ze kunnen de meeste mensen helpen die zich bij hen aanmelden, maar niet iedere vluchteling wil logeren. De meeste mensen kiezen voor gemeentelijke opvang. Wat de grootste verandering is ten opzichte van de start van de oorlog? “We kunnen nu als organisatie na alle voorbereidingen daadwerkelijk matchen. We hebben steeds gezegd dat we klaar wilden staan voor de ‘tweede golf’, dus als mensen vanuit eerdere particuliere initiatieven naar een opvolgend adres zouden zoeken. Dat zijn we nu. Verder proberen we ons goed voor te bereiden op een eventuele nieuwe grote groep vluchtelingen, als de situatie in Oekraïne zou verslechteren.”

Stichting AAP

In Oekraïne verkeerden niet alleen miljoenen mensen plotseling in gevaar, ook veel dieren werden en worden getroffen door de oorlog. David van Gennep, directeur van Stichting AAP, vertelde bij ons over de reddingsactie die zij opgezet hebben om wilde dieren uit Oekraïne te helpen. Volgens David is de situatie met de dieren nog steeds zorgelijk: “Lokale organisaties treffen nog regelmatig noodgevallen aan, van wilde dieren die zijn achtergelaten of waarvoor niet of nauwelijks meer wordt gezorgd. Ook asiellocaties worstelen met ruimte, personeel en aanvoer van dierenvoer.

Gelukkig zijn veel dierenwelzijnsorganisaties actief om te helpen waar mogelijk.” Overkoepelende organisatie EARS, waar AAP initiatiefnemer en lid van is, verzamelt alle wilde dieren. Alle aangesloten opvangcentra proberen onderling de beste oplossing per geval te vinden en mogelijk te maken. “AAP heeft, na de groep jonge leeuwen en de Afrikaanse wilde hond, nog een lampongaap opgevangen. Afgelopen week hebben ze ook een jonge leeuw opgevangen die door het oog van de naald is gekropen tijdens de strijd om Kiev."

Alle dieren opvangen is helaas onmogelijk. De veiligheidsrisico’s in Oekraïne zijn vaak te groot, waardoor reddingsteams niet het land in kunnen. “Lokale organisaties moeten kans zien de dieren naar de Poolse grens of naar een veilig gebied te brengen,” vervolgd David, “Waarvandaan wij het overpakken. Dat kan niet altijd en soms zijn we ook te laat. Onlangs bereikte ons nog het verhaal dat een paar leeuwen bij een Roadside Zoo (een wegrestaurant waar ze ook wilde dieren houden als attractie) waren doodgeschoten door militairen voordat ze weggehaald konden worden.” Ook is het niet duidelijk hoeveel dieren in nood er zijn, dierenwelzijnswetgeving en registratie van wilde dieren ontbreekt. Dat maakt het heel lastig om de omvang van het probleem in kaart te kunnen brengen. “Maar, voor de dieren gered kunnen worden, doen we wat we kunnen!”  

De grootste verandering ten opzichte van de start van de oorlog? AAP is in de regel actief voor exotische dieren in Europa en daar hebben ze hun handen vol aan. “Dieren uit entertainment (circus, tv-studio’s e.d.) en privébezit zijn onze focus, ook omdat we in die landen werken aan betere wetgeving. Oekraïne valt niet onder ons werkgebied en loopt qua dierenwetgeving hopeloos achter. Dat we nu toch dieren uit het oorlogsgebied opvangen is dus uitzonderlijk, omdat de dieren vaak geen andere kans hebben. Onze ruimte is beperkt, dus voor ieder dier die we redden moeten we ‘nee’ verkopen bij andere verzoeken, of ze op een wachtlijst zetten. Het zijn moeilijke keuzes, maar we doen ons best.”

Rode Kruis

Marieke van Schaik, van het Rode Kruis, spraken we naar haar thuiskomst uit het grensgebied in Polen. Daar ging ze in gesprek met vluchtelingen en hulpverleners. Het Rode Kruis helpt sinds het begin van de oorlog in Oekraïne en aangrenzende landen. Ze vertelt: “In verschillende landen zijn bedden, maaltijden en medische hulp nodig. Op al die plekken komt het lokale Rode Kruis in actie om te helpen. Meer dan 3,6 miljoen mensen kregen een vorm van noodhulp, zoals water, voedsel en andere basisbenodigdheden. We hebben 30.000 pakketten met voedsel en hygiëneproducten uitgedeeld aan mensen op de vlucht.

Zeker 647.000 mensen hebben hulp gekregen op het gebied van huisvesting.” Daarnaast heeft het Rode Kruis de afgelopen periode schoon drinkwater gebracht naar verschillende plekken, waaronder zo’n 16.200 liter water naar de regio Donbas! In totaal hebben meer dan 546.000 mensen ondersteuning gekregen via een Humanitarian Service Point met vervoer of evacuatie, ook mensen met een beperking kregen hulp bij vervoer. Wel 355.000 mensen kregen (mentale) gezondheidshulpverlening.  

In Nederland ondersteunt Rode Kruis op verschillende locaties, waar mensen uit Oekraïne worden opgevangen. “We helpen om de particuliere opvang bij gasthuishoudens in Nederland te coördineren, samen met VluchtelingenWerk Nederland, het Leger des Heils en Takecare BNB. We vangen ook mensen die vanuit Oekraïne aankomen in Nederland op. Dat doen we op het Humanitarian Service Point (HSP) in Utrecht. Vluchtelingen krijgen daar informatie over verblijven in Nederland, iets te eten en soms een korte medische check.”

Na de eerste hulp worden ze verwezen naar een plek waar ze de eerste nachten kunnen doorbrengen of brengt het Rode Kruis ze in contact met familie of kennissen. “Voor mensen die in Nederland worden opgevangen, hebben we een WhatsApp-informatielijn opgericht. Mensen kunnen daar terecht met vragen in het Oekraïens, Russisch of Engels. Ook krijgen ze informatie in verschillende talen via ons speciale Telegram-kanaal. Voor mensen die vragen hebben over het helpen van slachtoffers van het conflict hebben we een Nederlandstalige informatielijn ingericht. (070 - 44 55 888 maandag t/m vrijdag van 9:00 tot 17:00 uur).”  

Het Rode Kruis in Oekraïne merkt dat er steeds meer mensen in paniek naar het Rode Kruis bellen. “Denk aan ouderen die fysiek niet in staat zijn om te vluchten, of mensen met een fysieke beperking. Of mensen die familieleden uit het oog zijn verloren tijdens de vlucht.” Wat is nu het belangrijkste en nog het meeste nodig? “De belangrijkste dingen die nodig blijven zijn voedsel, water, medische zorg en onderdak. Met deze basislevensbehoeften staan we mensen bij die in Oekraïne verblijven of het land zijn ontvlucht. In Nederland blijven we de komende tijd ondersteunen bij de opvang van vluchtelingen die in Nederland aankomen. Zo richten we op dit moment in verschillende gemeenten opvangcentra in.”